Spiegel van de Ziel

Er zijn van die gesprekken waarvan flarden lang blijven hangen in het hoofd. 

We spraken met Paul Meijs - politiek filosoof - ter voorbereiding van de dialoogsessie die Marianne Luyer en ik met hem als gastspreker organiseren   over het thema “ macht en moraal”. Wat ons bezighield was de vraag hoe ‘de wil tot macht’ in balans kan worden gehouden met ‘de kracht van de moraal’. We lieten de vele misstanden in de top van overheden, instellingen en bedrijven die de afgelopen jaren in het nieuws zijn gekomen aan ons geestesoog voorbijtrekken, waarin het ‘moreel kompas’ het klaarblijkelijk aflegt tegen de verleidingen die een machtige positie met zich meebrengt.

Het was aan het einde van dit gesprek dat Paul Meijs na een ogenblik van stilte verzuchtte: “…. het ontbreekt de mensen aan een spiegel van de ziel”.

Het is nu twee weken geleden en zijn woorden resoneren nog altijd in mijn hoofd. Er komen veel vragen op, waarop ik de antwoorden niet ken, nog niet. Vragen over de natuur van de mens, of misschien beter, de natuur in de mens. En of waardegedreven leiderschap in de kern niet gaat over het vermogen om de eigen natuurlijke driften en instincten onder ogen te zien, opdat niet het reptielenbrein ons handelen bepaalt, maar onze beslissingen geleid worden door de eigenschappen die de mens van vrijwel alle dieren onderscheidt: zelfkennis en altruïsme.  

Wellicht krijgt die spiegel van de ziel wel concrete vormen in het goede gezelschap van mensen die we 26 september ontmoeten om stil te staan bij de relaties tussen macht en moraal. De plek is in ieder geval goed: in het kasteeltje te Harmelen lijkt de tijd altijd een beetje stil te staan. Een perfecte plek voor reflectie …. voor spiegeling.